I Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki w Bielsku Podlaskim to jedna z najstarszych i najbardziej prestiżowych szkół w regionie, której historia sięga początku XX wieku. Jej powstanie, rozwój i burzliwe dzieje związane z okresem międzywojennym, wojną, a także późniejszą odbudową, tworzą obraz szkoły, która nie tylko kształciła młodzież, ale także miała istotny wpływ na życie kulturalne i patriotyczne miasta.
Początki szkoły – Założenie gimnazjum
7 listopada 1918 roku, w Osmoli, na plebanii księdza proboszcza Stanisława Pietkiewicza, odbyło się pierwsze zebranie komitetu szkolnego, którego celem było założenie polskiego gimnazjum w Bielsku Podlaskim. W zebraniu uczestniczyli lokalni duchowni oraz społecznicy, w tym m.in. ksiądz dr Franciszek Bronisław Zaleski, dziekan i proboszcz brański, ksiądz Feliks Zalewski, proboszcz łubiński Wincenty Ryży oraz proboszcz boćkowski Jan Warpechowski. Ich inicjatywa miała na celu stworzenie szkoły, która nie tylko dostarczałaby wiedzy, ale również kształtowałaby postawy patriotyczne w trudnym okresie powojennym.
Pierwsze zajęcia gimnazjum miały miejsce w murowanym, piętrowym domu, usytuowanym na rogu ulic A. Mickiewicza i Poniatowskiego. Szkoła początkowo działała jako zakład społeczny i otrzymała imię Tadeusza Kościuszki, bohatera narodowego, co miało podkreślić jej patriotyczny charakter. Dzięki wysiłkom społeczności lokalnej, szybko osiągnęła sukcesy organizacyjne i dydaktyczne, a już w 1922 roku została upaństwowiona, co pozwoliło na rozpoczęcie budowy nowego gmachu.
Okres międzywojenny – Przeprowadzka, rozwój i osiągnięcia
W 1926 roku odbyła się pierwsza matura, którą zdała młodzież klasy ósmej, co stanowiło ważny moment w historii szkoły. Z biegiem lat, Liceum Ogólnokształcące rozwijało się w atmosferze akademickiego i artystycznego fermentu. W 1928 roku, szkoła przeniosła się do nowych pomieszczeń przy ulicy 11 Listopada, gdzie miała pozostać aż do września 1939 roku. W tym okresie powstały liczne inicjatywy, takie jak amatorski teatr szkolny, dobrze zorganizowany uniwersytet powszechny oraz wydawanie pisemka „Orle loty”. Liceum stało się centrum intelektualnym i kulturalnym miasta.
W 1939 roku odbyła się ostatnia matura przed wybuchem wojny, po której życie szkoły zostało na długie lata zakłócone przez wydarzenia wojenne.
Okres II wojny światowej – Tajne nauczanie i działalność konspiracyjna
Po zajęciu Bielska przez wojska radzieckie we wrześniu 1939 roku, młodzież, wspierana przez nauczycieli, podjęła samodzielną naukę w grupach koleżeńskich. Było to narodziny tajnego nauczania w Bielsku Podlaskim. Wkrótce, po wybuchu II wojny światowej, miasto znalazło się pod okupacją hitlerowską, co jeszcze bardziej zintensyfikowało działalność konspiracyjną wśród uczniów i nauczycieli. W tym okresie wychowankowie szkoły aktywnie włączyli się w działania państwa podziemnego, a także do struktur Armii Krajowej.
fot.: https://umbielskpodlaski.pl/
